Pasin virâyeš :11/02/09

Pârsi bâ zabân-negâre ye Lâtin : Pârsi-negâri.
(Transliteration with Latin characters : Pârsi-negâri).

 In barg, "nešân" i az ân ce bar digar deraxtân pasandida im bar xod dârad.

Šâyad šomâ ham, hamcon mâ, az pâra i az in neveštârhâ bahra bar girid.



Tâza-tarinhâ bar sar e har yak az in baxšhâ afzuda migardand :



Table of Contents

Dânešhâ

Do neveshta dar bâre ye Xayyâm dar pâyâh e « BBC »

Bozorgân i cun ÂXUNDZÂDE râ grâmi dârim

ÂXUNDZÂDE, ehyâ-gar e andisha ye protestantism e Eslâmi

Xayyâm dar IRNA, va cistâ

Xayyâm az did e dânešmand e Yugoslâvi dar IRNA

Pâs-dâsht e Puyande

Piš be su ye Dânešnâme ye elektroniki ye Pârsi

ham-ânandi miân e ensân va muš !

Pierre Bourdieu dar "Bahâr" va "Hamšahri"

pištarin niâkân e ensân

xradvarzân e in zâd-o-bum

Raveš e Xayyâm barâ ye hall e moâdele ye deraje 3

Darwin va DNA

Dar bâre ye George Dumézil dar "Hamšahri" 16/2/81

Adabiât

Vâ-pasin soxanân e Moshiri

Hâfez az did e Xâtami, 1383 :

Beyzâi râ nikutar be shnâsim

Xayyâm be revâyat e Simin Behbahâni

Srude ye International be Pârsi az šâmlu

Fruq râ dar yâbid !

Ru ye xâk

piš-darâmad e šâmlu bar Divân e Hâfez

Dard e târixi ye "na-porsidan" az Moxtâri

"Mohtasab" e Hâfez râ nik be šnâsim !

Jâ ye Adabiât, va payvand e ân bâ siâsat (Javâd Mojâbi)

Az Shirin Behbahâni

Goft-o-gu i girâ bâ u râ dar "pendâr" be xwânid.

Osturehâ

Simorq dar ISNA

Hâfez dar negar e Goethe va Nietzsche dar ISNA

Arundhati Roy be Pârsi

Zharf-negari dar kâr e Sâdeq Hedâyat, va Ostureha dar "Hamšahri"

Simone De Beauvoir, Octavio Paz

Falsafe

Neveshtâr i arzeshmand dar bâre ye "Din e Avâm" (dar "IRAN" 8/10/83) :

In nasl, osturehâ râ shabih e xod misâzad

Dar stâyeš e Xrad (pâ ye soxan e Nimâ Yušij)

Xwiš-andiši va xod-bâz-yâbi

Sâyehâ ye hazâr-sâle !

Mazdak va Voltaire dar Hamšahri

Âyâ "Gilles DELEUZE"  râ mišnâsid ?

Pâre i az "Nietzsche va falsafe" râ mâ be pârsi bar gardânde im.

Farhixtegân dar râh and !

laïque : du lat. laïcus, qui vient d'un terme dérivé du mot grec signifiant peuple

mythe : bas lat. mythus, grec muthos «récit, fable».

Âyâ "ensân-grâi" (Humanisme) râ mišnâsid ?

"René Descartes" va gofteman ru ye raveš "Discours sur la méthode" dar ruz-nâme ye IRAN

Osture dar Goft-o-gu ye IRAN bâ Jalâl Sattâri

Honar

Dar in aks, Kiarostami biš az piš be Akira Kurosawa mimânad !

Va in ham goft-o-gu ye u bâ Hamšahri.(15/4/81)

Siâsat e Donyâ

Âzâdi ye kamtar barâ ye matbuât

Âzâdi ye kamtar barâ ye matbuât, sar-neveštâr e "Le Monde Diplomatique" Decembre 2002

Why Socialism? by Albert Einstein

Âyâ Chomsky râ mišnâsid ?

Siâsat e Irân

Nâma i barâ ye fardâ az Xâtami (ordibehesht 83)

Didgâh e Sahâbi dar "cashm-andâz"

Musavi Xoini, yek Farhixte ye ârâm !

Farhang e Siâsi : Enqelâb yâ Eslâh ? bâ Hajjâriân dar "Nâme"

Cerâ bâyad, be vizhe dar eqtesâd, az bix-o-bon degar-gun šavim ?

Pâdow va arbâb

Spâs az Sahâbi

Grâmi-dâšt e Kadivar

"Cand did-gâh dar ruykard be Din va Hokumat e dini" az Reza Alijâni

"Jâme'e i ru ye âb", az Abbâs Abdi, Esfand e 80

frâyand e pâgiri ye Qânun-e-asâsi dar Jomhuri Eslâmi

Abbâs Abdi va zendân

Yak az sad tâ !!

Jehâni šodan, manâfe' e melli, vefâq e melli, az Zarafšân

Dar bâre ye niruhâ ye "Melli-Mazhabi"

Rišehâ ye andiše ye "hame-frâgirâne" Nazd e Beheshti

Negareš e Habermas pas az bâzgašt az Irân (Hamšahri)

Rais-dânâ va sarmâye-gozâri ye xâreji ISNA, 12/6/2002

Eslâm

Mâ va Eslâm

bâz-negari dar rasâlehâ, bustân barâ ye šâdi, masjed barâ ye gerye ! (IRNA)

piâde kardan e feqh

Târix

Mazdakiân az did e Ehsân Tabari (Sharq 18/05/83)

Gur e Gilgameš ?

Goft-o-gu ye Hamšahri bâ Dr. Abrâmâhiân, pezhuhešgar e râstin.

Baxš i az "târix e Tamaddon" Will Durant dar bâb e rišehâ ye Din, Xorâfe, ...

Navvâb Safavi

Târix-ce ye šab e Yaldâ

Bâyestegi ye šnâxt e nevisande, va xorde-giri :

Cerâ Orupâ be dowrân e Novin (Modrnité) dast yâft, va mâ na ?

Xod-bonyâdi ye andishe, rowshan-gari nazd e KANT, va irâniân, ruznâme ye IRAN, 10/09/1383

(فرهنگ سياسي در انقلاب ايران - عزت ا... سحابي

Baxš i az "târix e Tamaddon" Will Durant dar bâb e rišehâ ye Din, Xorâfe, ...

Dânešhâ

Pierre Bourdeiu az did e « Fokuhi »

ناصر فكوهي:
بورديو يكي از تاثيرگذارترين عالمان علوم اجتماعي است

سرويس: فرهنگ و ادب - حكمت و فلسفه
1384/08/13
11-04-2005
12:58:56
8408-05789:
کد خبر

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: فرهنگ و ادب - حكمت و فلسفه

سومين سخنراني از مجموعه سخنراني‌هاي دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي با عنوان ”انديشه فرانسوي در قرن بيستم” با سخنراني دكتر ناصر فكوهي عصر چهارشنبه در خانه هنرمندان ايران برگزار شد.

به گزارش خبرنگار بخش حكمت و فلسفه خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دكتر ناصر فكوهي ـ استاديار گروه انسان‌شناسي دانشگاه تهران ـ كه درباره انديشه پير بورديو سخن مي‌گفت، در ابتدا به شرح زندگي و آثار بورديو پرداخت. وي بورديو را نويسنده‌اي پركار خواند كه در زمينه‌هاي گوناگون علوم اجتماعي از او كتاب منتشر شده است.

فكوهي همچنين درباره آثار بورديو افزود: تئوري‌هاي بورديو با يك زبان بسيار سخت بيان شده؛ چراكه متن‌هاي او بسيار سخت و فشرده است.

وي در ادامه اظهار داشت: بورديو همه چيز را اجتماعي مي‌بيند. از نظر او امري در زندگي انسان وجود ندارد كه اجتماعي نباشد. همچنين عقيده دارد كه سيستم اجتماعي، سيستم سلطه و قدرت است؛ ولي مساله‌اي كه براي بورديو مطرح مي‌شود، اين است كه «چگونه اين سيستم قدرت با همه مقاومت‌ها خود را باز توليد مي‌كند؟». او براي پاسخ به اين پرسش به طرح تئوري‌ كلان مي‌پردازد.

فكوهي در ادامه با تشريح تئوري بورديو به روش او اشاره و تصريح كرد: او براي بيان تئوري خود به طرح چند مفهوم پايه‌يي مي‌پردازد و از طريق تركيب روش‌هاي كمي و كيفي، نظريات خود را به آزمايش مي‌گذارد. اكثر فعاليت‌هاي او مطالعات ميداني است.

مدير گروه انسان‌شناسي دانشگاه تهران درباره مفاهيم «ميدان» و «سرمايه» در انديشه بورديو عنوان كرد: بورديو «ميدان» را يك پهنه اجتماعي تعيين شده مي‌داند كه اين ميدان مي‌تواند يك نظام آموزشي يا دانشگاه يا دولت باشد. در اين ميدان همه براي گرفتن امتياز وارد مي‌شوند. مفهوم ديگر، مفهوم «سرمايه» است كه از نام كتاب اصلي ماركس گرفته شده است. از نظر او چهار نوع سرمايه در جامعه وجود دارد؛ سرمايه اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و همچنين سرمايه نمادين كه جمع آنها سرمايه كل را تشكيل مي‌دهد. كسي كه كمترين سرمايه را داشته باشد، در كف جامعه قرار مي‌گيرد و در فرانسه كساني در راس قدرت قرار دارند كه داراي سرمايه بالايي هستند. به زعم بورديو، افراد براساس نحوه بودن (آبيتوس) عمل مي‌كنند، يعني فرد به عادت مي‌داند كه در جامعه چگونه رفتار كند و خودش را با مدل جامعه تطبيق كند و بدين صورت مي‌تواند بازتوليد سيستم را تعيين كند.

فكوهي بورديو را در علوم اجتماعي تاثيرگذار و جريان‌ساز خواند و درباره رابطه او با روشنفكران عنوان كرد: رابطه بورديو با روشنفكران يك رابطه متناقض است. او به عنوان يك روشنفكر به شدت به رسانه‌ها حمله مي‌كند؛ درصورتيكه خود رسانه‌يي‌ترين روشنفكر فرانسه است. از اين نظر به او انتقاد مي‌شود. همچنين منتقدان مي‌گويند اگر جامعه يك نظام سلطه است، بورديو در علوم اجتماعي يك سلطه‌گر است.

فكوهي در پايان با مقايسه سارتر و بورديو يادآور شد: بورديو تا پايان عمرش به دانشگاه وفادار ماند و به عرصه سياست وارد نشد. اگر ژان پل سارتر را به‌عنوان مدل روشنفكري فرانسه بدانيم كه با مرگ پرونده‌اش بسته شد، ولي با مرگ بورديو انديشه‌هاي او تازه متبلور شده است.

انتهاي پيام

کد خبر: 8408-05789



Do neveshta dar bâre ye Xayyâm dar pâyâh e « BBC »

خيام، شالوده شکنی در گذر زمان

تجلی آرزوی بی مرگی در رباعی های خيام

Bozorgân i cun ÂXUNDZÂDE râ grâmi dârim

Neveshtâr i arzeshmand dar pâygâh e Iran e emruz

ÂXUNDZÂDE, ehyâ-gar e andisha ye protestantism e Eslâmi


Xayyâm dar IRNA, va cistâ

Be Gofte ye Shahriâri : Ceguna Xayyâm be panhân-kâri ruy âvard.

خيام ، رياضيدان بزرگ عصر خويش که شاعر بزرگ عصر ما است

تهران ، ايرنا : ۲۷ ارديبهشت ۱۳۸۳ برابر با۱۶ م۲۰۰۴ي
از : عمادالدين فياضي
بيست و هشتم اريبهشت ماه هر سال (۱۷ مي ) روز بزرگداشت " غياث الدين
ابوالفتح عمربن ابراهيم خيام نيشابورى " ، منجم ، فيلسوف ، رياضي دان و از
بزرگترين و مشهورترين شعراى تاريخ ايران در عصر سلجوقي است .
شخصيتي که شهرتش از مرزهاى جغرافيايي ايران گذشته و در سراسر جهان به
عنوان شاعرى عقلگرا شناخته شده است .
خيام بنابه شواهد در سال۴۳۹ هجرى قمرى ۱۰۴۸( ميلادى ) در شهر نيشابور،
ديده به جهان گشود، در دوران کودکي و نوجواني ، مطالعات خود در زمينه علوم
آن زمان را در نيشابور آموخت و با توجه به نبوغ ذاتي ،ذهن خلاق و استعداد
بالايي که داشت به دست آوردهاى شگرفي دست يافت .
حکيم عمر خيام ظاهرا پس از کسب علوم و معارف عصرخويش رهسپارسمرقند شد
و رساله معروف خود درباره جبر را نيز در همين زمان نوشت .
خيام آنگاه راهي اصفهان شد. اين سفر ، همزمان با دوره سلجوقيان بود که
مرداني چون امام محمد غزالي ، شهرستاني ، خواجه نظام الملک ، ابوسعيد
ابي الخير، انورى و معزى همگي در اين ايام زندگي مي کردند.
در برخي منابع تاريخي آمده است که سلطان ملکشاه سلجوقي به جمعي از
دانشمندان از جمله عمرخيام دستور داد که تقويم تازه اى تاسيس کنند.
مبداء اين تقويم جديد برابر با نهم رمضان سال۴۷۱ ه ق و مصادف با
روز اعتدال ربيعي سال۱۰۷۹ ميلادى بوده است و از آن پس هر نوروز با
روز اول بهار يا روز اعتدال ربيعي مصادف شده است .
خيام در واقع با اعمال کبيسه هاى لازم به گونه اى تقويم را وضع کرد که
اول سال آن هميشه دريک موقع باشد و به مرور زمان تغيير نيابد، از اين رو
تا امروز ، آغاز سال جديد ايرانيان با روز اول بهار منطبق است .
انديشه هاى خيام در رياضي در دو مبحث مجزا تحت عنوان نظريات رياضي
(جبر،هندسه ) و نظرياتي در علم حساب و محاسبات عددى مورد بحث قرار گرفته
است .
خيام در اثر مهمش در جبر، از تمامي روش هاى که براى حل همه مسايل ممکن
در معادلات درجه سوم بود، استفاده مي کرد.
ريشه هايي که خيام براى حل معادلات مي يابد به صورت پاره خط است نه عدد،
او همواره مساله را با به دست آوردن ريشه مثبت نه منفي حل شده مي داند و
تمام عبارات جبرى را نه با علامات رياضي بلکه با کلمات شرح و بيان مي کند.
علامات جبرى که امروزه به کارمي رود قرنها بعد از خيام ابداع شد.
در مجموع خيام مبحث معادلات چند جمله اى رابه مراتب پيشتر از زماني
رساند که خود با آن آشنا شده بود.
خيام در عين حال فقيه ، فيلسوف و منجمي بزرگ بود.
وى در فلسفه اسلامي و يوناني استاد بود و اصول پيچيده فلسفه يوناني و
افکار و عقايد دانشمندان بزرگ يوناني را با زباني ساده به شاگردانش
مي آموخت .
خيام در فلسفه داراى بينش عميقي بود و معتقدات ديني اش را نيز با همين
بينش مورد بررسي قرار مي داد.
در اشعار خيام که سالها پس از مرگش منتشر شد افکار فلسفي او که تصوير
روشن و شفاف از محققي شک انديش ، آگاهي ناخرسند از محدوديت هاى روش علمي ،
عالمي که به عبث در جستجوى يافتن تبيين عقلي تناقضات زندگي و مرگ و
آفرينش و انهدام و ترکيب و گسيختگي و وجود و عدم مي باشد به خوبي جلوه گر
است .
بعضي از مورخين معتقدند برخي از عقايد فلسفي خيام که به ظاهر مبحث
"شک " درباره جهان ديگر و بقاى روح را نشان مي دهد، باعث شد که وى در
دوره حيات خود ، مورد تکفير فقها و علما قرار گيرد.
علاوه بر فقهاى متعصب حتي برخي از عرفا مانند عطار نيز پس از مرگ خيام
وى را دانشمندى دانسته اند که در تمام زندگيش عقل را بر کشف و شهود ترجيح
مي داد، اما جالب اينکه شهرت فعلي خيام به خاطر اشعار زيبا وعرفاني اوست .
خيام شخصيتي بود که روحي عصيانگر داشت و عليه مداحي ، خرافات ، جهل و
تعصب زمان خويش و نيز عليه پوچي حيات و نظريات جبرگرايانه به پا خواست و
با قدرت شگفت آور انديشه و خرد و قدرت کلمات سحرآميزش به مبارزه عليه چنين
انديشه هايي توفيق يافت .
ظاهرا عمده ترين شهرت خيام به واسطه رباعيات شيرين و حکيمانه اش مي باشد
اما نکته قابل توجه اين است که خيام در زمان حياتش شعر و شاعرى را چندان
جدى نمي گرفت و شايد تا حدودى سرودن شعر را دون شان و مقام علمي خود
مي دانست .
به هر حال اشعار فعلي منسوب به او شايد بيش از هزار رباعي باشد در
حالي که محققان متفق القولند که تنه۱۰۰ا رباعي از آن اوست و اينکه برخي
شاعران و عارفان پس ازاو به دليل گستاخي و زياده روى در ابراز عقايد
فلسفي خود اين رباعيات را به خيام نسبت دادند که از مجازات هاى سخت و
سنگيني که درانتظارشان بود رهايي يابند.
خيام بشارت دهنده زندگي و تجليات جهان هستي است ، گويي ، سرنوشت آدمي
را از آغاز تا پايان مي داند. بي جهت نيست که "متفلوطي " انديشمند و محقق
بزرگ در کتاب معروفش "انظرات " درباره خيام مي گويد : "او درآينه روح خويش
احوال گذشتگان ، انقراض اقوام و ملل و آنان که نيامده و انان که گذشته اند
همه را مي بيند."
رباعيات خيام نخستين بار در سال۱۸۸۳ توسط "ادوارد فيتزجرالد" شاعر و
اديب انگليسي ترجمه شد.
مهمترين آثار خيام عبارت است از :
- رساله اى در جبر
- رساله خطبه الغرا
- رساله وجوديه
- رساله نوروزنامه
اين حکيم نامي درسال۵۱۷ هجرى قمرى ۱۱۲۳( ميلادى ) از مرز حيات مي گذرد
و جسم خاکي اش درصحن امام زاده محروق نيشابور به خاک سپرده شد.
۲۲۱
شماره ۰۶۵ ساعت ۴۹ : ۱۳ تمام
 

يکشنبه  27/2/1383

 

Xayyâm az did e dânešmand e Yugoslâvi dar IRNA


Nemune i niku az yek bargardân e zibâ az šâmlu:

Pâs-dâsht e Puyande

Dar ISNA, be pâre i az kârhâ ye zende-yâd Puyande eshâre shode ast. In ke u Bâxtine (Bakhtine) râ mishnâxt, be râsti shgoft-âvar ast. Târik-andishân "be dorosti" be por-xatar budan e kâr e u pay borde budand !


Piš be su ye Dânešnâme ye elektroniki ye Pârsi

Dar ruye ye "elmi-farhangi" ye http://www.hamšahri.net/ , az 3/12/81, xânom e Mahšid Moširi be man cizhâ âmuxtand. Bâšad ke har ce zudtar, biš az inhâ, az in darice ye jâdui kâm e del bar girim !


ham-ânandi miân e ensân va muš !

In "dard", ham-ânandi miân e ensân va muš !, râ ce gune panhân konim. Agar Frânsavi midânid, be âmuzeš  e Changeux, Jeux de langage, dar deraxt e Frânsavi be negarid.


Agar ce Bourdieu mardomân-šnâs va filsuf bud, u râ az andak dânešman e in reštahâ mišmâram. Soxan az Dâneš e râstin ast.

Pierre Bourdieu dar "Bahâr" va "Hamšahri"

Neveštâr e Baâr (ruye ye 8, 21/10/81) râ be xwânid. Agar ce candin xatâ dârad (barâ ye šnâxtan e ATTAC ân cenân ke hast be pâygâh aš be negarid), bâ in hame be xwândan miarzad, cerâ ke dar Iran in bozorg-mard candân šnâxte na šode ast.

šgoft ân ke in vâpasin šomâre ye Bahâr, dowr e dovom, bud. Va dar noxostin šomâre ye "Hamšahri", pas az ist e cand-ruze, nevešte ye digar i, barâ ye sâl-marg e u, âmade ast (ruye ye "Jehân e Farhang", ruz e 8 bahman 81).

Cand gâh i ast ke andiše ye bargardân e "zharf-andišihâ ye Pascal-manešâne" (Méditations Pascaliennes) man râ qelqelak midehad ! Az yek su Zamân tang ast va miharâsam ke in âqâz râ pâyân na bâšad, az su ye digar pas az in bargardân bâyad dar pay ye câp david. Pârehâ i az ân râ dar guše-guše ye Vâzhe-nâme âvarde am, vali be Frânsavi'st.

Bourdieu vâzhehâ ye novin sâxt :"habitus" ,ke man ân râ "xuy" ye Pârsi bar migardânam, drost hamân "âdat va amal e nay-andiše va nâ-xodâgâh" dar nevešte ye bâ-arzeš e Sahâbi ast:

(فرهنگ سياسي در انقلاب ايران - عزت ا... سحابي

Agar zabân e Frânsavi midânid, be deraxt e in zabân, Pour Bourdieu, be ravid tâ bâ u behtar âšnâ gardid


pištarin niâkân e ensân

Guyâ pištarin niâkân e ensân, 7 million sâl  e piš, peydâ šode ast (tâ in ke jâ ye digar ce yâft šavad ?). Piš-darâmad e ketâb i bas girâ râ, bar draxt e Farânsavi šâxe ye préférences, dide id ? In Rowhâniân e grâmi ham be mâ ne miguyand key "Âdam" peydâ mišavad ??
Yâd am âmad ke tâ cand sade ye piš, gruh i az xar-mazhabihâ ye Masihi dar Orupâ, omr e ensân râ, be yâri ye Towrât o Enjil va tabârhâ ye peyâmbarân e nâm-borde!, hesâb karde budand. Va be in ke Xodâ Ensân râ nazdik be 4000 sâl e piš âfaride ast raside budand !! Agar ce mâ 1000 sâl e piš Xayyâm râ dâštim ke migoft :

Ey dust bi â tâ qam e fardâ na xorim,
V’in yek dam e omr râ qanimat šomorim ;
Fardâ ke az in deyr e kohan dar gozarim
haft-hazâr-sâlegân sar-be-sar im.

xradvarzân e in zâd-o-bum

Ostâd šahriâri râ bâyad bozorg dâšt. Cerâ ke dar âgâhi ye mâ kušâ'st. Dar in nveštâr dar bâr ye BIRUNI (Daneš&Mardom), u cizhâ miâmuzad. Va guše i mizanad ke Biruni mosalmân na bude ast. An ce barâ ye mâ grân ast in ast ke cenin xradvarzân (rationnalistes) tak-o-tanhâ na bude and, va be gune i gruhi kâr mikardand. Dar in neveštâr miâmuzim ke :

Dar neveštâr e arzešmand e digar, dar bâre ye Rowšanâi-nâme ye Nâser Xosrow (Tchissta), bar in ke Biruni, hamcon besyâr i az dânešmandân e ham-gâh aš, peyrow e Esmâilie bude ast soxan rafte ast. Midânim ke sade ye 18 Milâdi "Lumière" (nur) nâmide šode ast. Bejâ ast ke zamân e in bozorg-dânešmandân râ niz "Rowšanâi" Xavârân nâmid. cerâ ke xod e Nâser Xosrow guyad :

Mar in râ "Rowšanâi-nâme" nâm aš        Xrad râ Rowšanâi az kalâm aš

In hamânâ nešângar e in ast ka âmâj e ânân niz Rowšangari dar partow ye Xrad bude ast. Ân ce dar har do ye in neveštehâ âmade ast yâd kardan az "Exvân al-Safâ" mibâšad. Gruh i ke bâyad jodâgâne be u pardâxt !

Neveštâr dar bâre ye Lobachefski dar hamin šomâre barâ ye hendese ye "nâ-oqlidesi" grânsang ast. Cerâ ke Xayyâm ham bar ân kušid.


Raveš e Xayyâm barâ ye hall e moâdele ye deraje 3


Darwin va DNA

Barâ ye šnâxt e Darwin, mitavânid az "Dâneš e Mardom" yâri girid. Va barâ ye vâpasin yâftehâ ye Dâneš dar in rešte, agar Frânsavi midânid, be in pišgoftâr.

Âyâ midânestid ke "DNA" tanhâ dar 1953 yâfte šod ? (Dirine-tarin DNA ye yâfte šode az ISNA).


Dar bâre ye George Dumézil dar "Hamšahri" 16/2/81



Adabiât

Vâ-pasin soxanân e Moshiri

Dar mâhnâma ye « Nâme » be in bozorgvâr gush be sporim


Hâfez az did e Xâtami, 1383 :


حافـظ، حافظـه‌ي قومـي مـاست؛ بـي‌شك شنـاخت او، شنـاخت وجـوه پوشـيده وجـود ايـرانيان اسـت


Beyzâi râ nikutar be shnâsim

Candi'st ke be arzesh e Bahrâm Beyzâi behtar pay borde am. Farhixtegân i con u kam-kam be boland-jâygâh e andishegi dast miyâband, va mitavânand ostâdân e niku i barâ ye javânân bâshand.

Har ce az u didid râ az dast fru ma gozârid : Soxan-râni ye u dar Dânesh-gâh e Ahwâz, ruznâme ye Sharq



Xayyâm be revâyat e Simin Behbahâni

dar Yâs e Now (ruye 9, 31/2/82)




















Srude ye International be Pârsi az šâmlu


Fruq râ dar yâbid !

Har ce migozarad, be bozorgi ye Fruq Farroxzâd bištar pay mibaram. In cakâme ye u râ az pâygâh e arzešmand e Rowšangari be xwânid tâ dar yâbid ce miguyam :

Ru ye xâk

Eykâš zamân i bud tâ ân râ, hamcon cand kâr e digar e u, be Frânsavi bar gardânam.


piš-darâmad e šâmlu bar Divân e Hâfez

Dar pâygâh e Rowšangari piš-darâmad e šâmlu bar Divân e Hâfez râ didam. Ce kas i râ yâd miâyad ke Motahhari ham, dar rad e soxan e šâmlu, zhâzh-xâi karde bud, Vâ Jomhuri ye Eslâmi ân râ ham hamrâh e Hâfez e šâmlu be mardom micapând ?


Dard e târixi ye "na-porsidan" az Moxtâri

Hangam i ke pâdowhâ ye bandegi dast be koštan MOXTÂRI va PUYANDE zadand, man ânhâ râ ne mišnâxtam. Kam-kam, va šâyad dar partow in koštâr, be in bar-âyand rasidam ke ce ensânhâ ye arzešmand i râ az in mardom in sarzamin driq dâšte va bâz grefte and !

Bâ in hame dar cašm e târix, ke sanje i cand-sad sâle dârad, in koštârhâ râ mitavân "drost" yâft : cerâ ke namâyandegân e bigâri-kši be ostovârtarin xâk-riz e ruberu yureš bordand. Dar partowe  in koneš nâ-mardomi, hazârhâ ensân, con man, râ be kâveš dar andišehâ ye in bozorgân bar angixtand. cenin ast ke târik-andišân be âgâhi ye mardomân yâri mirasânand.

(Bahman 1381)


"Mohtasab" e Hâfez râ nik be šnâsim !

Ruz-nâme ye "Hamšahri" (19/21 dey 1381) neveštehâ i girâ dar bâre ye "Mohtasab" negâšte ast. Agar miporsid cerâ az ân dar baxš e "adabiât" nâm miâvaram, barâ ye dar yâftan e cakâmehâ ye Hâfez bedun e šnâxt e kasân i con "rend" o "mohtasab" šodani nist. Agar ce "Hamšahri" piše ye "Mohtasab" râ con šahr-dâr midânad, man vâzhe ye "šahr-bân" râ nikutar midânam.


Jâ ye Adabiât, va payvand e ân bâ siâsat (Javâd Mojâbi)

Xwândan e cenin neveštehâ i ma'râ be kâr e xod delgarm mikonad, cerâ ke nešân midehad ke mâ tanhâ nistim.Zamân e frâ-ravi az har gune tang-negari andišegi, zamâni va makâni, dast e kam barâ ye farhixtegân, frâ raside ast.

Hamcenin be soxanân e Dowlat-âbâdi guš frâ dehim.

"Honar : istâdegi dar barâar e nisti" Mohammad Mohammad-Ali


Az Shirin Behbahâni

Ce spide-gâh e širin i ? Az xwândan e neveštâr e por-bâr e šahriâr Mandanipur dar Hamšahri 18/8/81 (jehân e farhang) cenân šâd šodam ke candin vâzhe be vâzh-nâme afzudam.

Bozorgân i con Simin Behbahâni be mâ miâmuzand ke, piš az siâsat-gari, be ârmân e ensâni be andišim. Ayânde az ân e in bozorgân ast, pas ce bâk az bi-mehri ye târik-andišân ?

Goft-o-gu i girâ bâ u râ dar "pendâr" be xwânid.


Osturehâ

Kâr va âšnâyi bâ Osturehâ dar¨Irân besyâr kam anjâm šode ast. Frud âmadan e Din, va tak-osture ye tang-dast e ân, bâyad hamrâh bâ šnâxt e farhang e Osturehâ âsân gardad.

Simorq dar ISNA


In Gowhar râ az dast na dehid ! šâyad ISNA vâdâr be âvardan e negareš e Xorramšâhi dar miân e in Bozorgân bude ast ? be har gune bozorgân dar zamân pâydâr and :

Hâfez dar negar e Goethe va Nietzsche dar ISNA


Arundhati Roy be Pârsi

Na midânam âyâ in ketâb Arundhati Roy be Pârsi bar gardânde šode ast yâ na ? Be Hamšahri ye âdine 1/6/81 baxš e "ketâbsarâ" be negarid. Dust i englisi az ân be niki yâd mikonad. Be har gune, agar Arundhati Roy, in šir-zan râ na mišnâsid, be "pasand" Frânsavi yâ Englisi yek sar be zanid, tâ nešâni az neveštârhâ ye u râ bi yâbid. Arzeš e xwândan dârad.

Hamšahri 1/6/81

Agar xub be gardid, šâyad akšâ ye in jâ râ niz dar Hamšahri be binid !


Zharf-negari dar kâr e Sâdeq Hedâyat, va Ostureha dar "Hamšahri"

šâyad be tavân 2 xorde-giri be Hedâyat kard :

Amize ye in 2 vizhegi kâr e u râ ru ye Xayyâm (tarânehâ ye Xayyâm) az grânsangi fru-miandâzad, agar ce be drosti be nâ-dindâri ye u mipardâzad ! Bâ in hame, ân ce Doctor Sanati dar bâre ye Osture, va e vizhe osture-zadegi ye mardomân e mâ, miguyad bas girâ'st. In goftehâ drost hamân cizhâ i hastand ke bištar e "rowšan-andišân" e "guyi nâ-dindâr" az knâr e šân migozarand (va dar peyâmad e ân be zharfâ ye ân ce dar Irân e emruz migozarad pey ne mibarand !). In ke Hedâyat az negâh Dâneši kâsti dârad gonâh e u nist, cerâ ke dar miân e cenin mardomân i bozorg šode ast !


Simone De Beauvoir, Octavio Paz

Äyâ "Simone De Beauvoir" râ mišnâsid, Octavio Paz râ ci ?

Ân andâze farhixte dar Giti bude and ke tâ 1000 sâl e digar niz na mitavân ânhâ râ šnaxt ! Saxt ast ke ensân in râ dar-yâbad, vâ bar Din na šurad !!

Be dânid ke Sartre va De Beauvoir peyvand i yegâne dâštand : har yek mitavânest bâ digarân ham-xwâbi konad !


Falsafe

Neveshtâr i arzeshmand dar bâre ye "Din e Avâm" (dar "IRAN" 8/10/83) :

ديندارى عاميانه


حسين هامون

تصور همگانى بر اين است كه مراجع و نهادهاى دينى، گفتارهاى دينى و نيز سبكها و زيست هاى دينى را توليد و ترسيم مى كنند و ديگر مردمان ديندار، از آنها تبعيت مى كنند. به ديگر عبارت، مردمان ديندار، دين خود را از عالمان دين مى گيرند. اما واقعيت جوامع دينى و نيز فرآيند تاريخى اديان چنين تصورى را برهم مى زند و حاكى از آن است كه هميشه چنين نيست. يعنى، پاره اى از ديندارى ها دربيرون از نهادهاى دينى شكل گرفته و رواج مى يابد. توده مردمان ديندار هميشه دربرابر نهادهاى دينى و گفتارهاى رسمى دينى منفعل و پذيراى محض نيستند؛ بلكه رنگ خود را برآنها مى زنند و دين خود را با دغدغه ها و ديگر عناصر فرهنگى و زيستى خود مى آميزند و آن را چنان صورتبندى مى كنند كه حاجات و نيازمندى هاى آنان را برآورد. به همين خاطر مى توان در كنار ديندارى رسمى كه از ناحيه مقامات و مراجع دينى عرضه مى شود، از نوعى ديندارى ديگر با عنوان «ديندارى عاميانه» سخن گفت. ديندارى عاميانه، مشخصه ها و مختصات خود را داراست و خود پديده اى متكثر است و تكثر خود را از تنوع هاى فرهنگى، قومى، جغرافيايى و زيستى توده هاى مردم مى گيرد.
ناگفته نماند چنين نيست كه هر ديندارى اى كه در بيرون از ساحت نهادها و مراجع دينى شكل بگيرد، ناگزير عاميانه است؛ بلكه ديندارى عاميانه، مشخصه ها و مختصاتى را داراست كه آن را از ديندارى هاى رسمى و گونه هاى ديگر ديندارى غيررسمى متمايز مى كند. در ديندارى عاميانه عناصرى وجود دارد كه چه بسا با آموزه ها و دگم هاى رسمى مقامات و مراجع دينى ناهمخوان و نازساگار باشد. وجود اين عناصر، واكنش هاى متفاوت و احياناً متعارضى را از سوى نهادها و رجال دينى برمى انگيزد. ديندارى عاميانه، دين را در خور عوام مى كند و ديباى دين را به قامت عوام مى دوزد اما اين بدان معنا نيست كه ديندارى عاميانه، يكسره و يكسويه محصول عوام باشد؛ بلكه ديندارى عاميانه محصول و معلول تعامل و تفاعل توده عوام با لايه هايى از نهادها و مراجع دينى است كه در تماس مستقيم با توده مردم است و با آنها حشر و نشر دارد.
افراد و اشخاصى كه روزگارى را به يادگيرى آموزه ها و تعاليم دينى سپرى كرده و درفضايى كاملاً دينى تربيت شده اند، محيط مدرسه و علم را رها كرده به سوى توده مردم گسيل مى شوند تا اندوخته ها و دريافت هاى خود را با زبانى ساده و در خور عوام با آنها درميان نهند اما بزودى درمى يابند با ظروفى خالى و مخاطبان موم وار و منعطف روبرو نيستند و به اين نتيجه مى رسند كه چاره اى جز دادوستد ندارند و دين عاميانه در اين دادوستدها و تفاعل هاست كه پديدار مى شود و آنكه اهل دادوستد و انعطاف دربرابر الزامات عوام نباشد و يا بخواهد با عناصر عوامانه در دين به ستيز برخيزد، جايى نزد عوام نخواهد داشد.
ديندارى عاميانه از عوارض ناخواسته هر دينى است و اصولاً وقتى دين به نزد عوام درآيد، لاجرم عوامانه مى شود. از اين رو، تا توده عوام هست، ديندارى عاميانه هم هست و هرگونه تلاش براى حذف و ستردن آن روى در ناكامى دارد.
ستيز با دين عاميانه، خود، كارى عوامانه است. از اين رو كه درست از آدميان بالفعل و تاريخى و شناخت صحيح از دين بالفعل تاريخى راه به ستيز با دين عاميانه نمى برد. دين عاميانه را مى توان به مثابه يك واقعيت اجتناب ناپذير دانست و آن را به رسميت شناخت؛ بى آنكه به رسميت شناختن را به معناى «حق دانستن» تلقى كنيم.
اگر اصل «قبح تكليف مالايطاق» را هم در نظر آوريم و به ياد داشته باشيم كه خداوند هم تكليف فوق طاقت نمى كند، از عوام، ديندارى عالمانه را هم نخواهيم خواست.
ديندارى عاميانه از سوى عوام به هيچ روى شايسته ملامت نيست. آنچه مستوجب ملامت و موجب نگرانى است، سرايت دين عاميانه در لايه هاى غيرعوام و سيطره عوام گرايى بر محيط هاى خواص اهل دين است و آنچه سرنوشت ديندارى را به مخاطره مى افكند، برگرفتن ديندارى عاميانه به مثابه «ديندارى معيار» و «معيار ديندارى» و كوفتن بر طبل آن و تحميل رسانه اى آن است.

.


In nasl, osturehâ râ shabih e xod misâzad

Cerâ man u, Susan Shariati, râ bartar az barâdar ash mineshânam, be neveshte ye u dar "Yâs e Now", 28/7/82, ruye 12, "In nasl, osturehâ râ shabih e xod misâzad" be negarid.


Dar stâyeš e Xrad (pâ ye soxan e Nimâ Yušij)

Neveštâr i bas bâ-arzeš ke Nimâ râ be man behtar šnâsând. Mišod in râ dar "adabiât" âvard, vali in jâ râ nikutar yâftam.


Xwiš-andiši va xod-bâz-yâbi

Tanhâ in ke cenin neveštârhâ i az andiše ye mâ irâniân migozarand nešân-dehande ye pišraft e mâ mibâšad.


Sâyehâ ye hazâr-sâle !





Az Kâve Golestân

Guyâ besyâr pištar az ân ce mipendâštim,  Xomeyni be xâk sporde šod (bargašt-gâh afzude dar 20/11/81, tâ jâ i ke xatar e xrâb kardan e ârâmgâh aš râ na bâyad nâdide greft ! (Bâyad in sâxtemânhâ, pârehâ ye târix, râ barâ ye âyandegân negâh dâšt.)

Bâ in hâl, agar andak i zharftar be negarim, sâyehâ ye tarsnâk e u dar andiše ye (hame ye) mâ, zendegi ye drâztar i dârand, va xwâhand dâšt.Cerâ ke u xod, be gune i, behtarin partow-afkani be kâstihâ va bitâbihâye dirpâ, va sar-cašme ye bad-baxtihâ ye darun-nehofte ye in mardomân bud.

Sar-neguni ye Estâ ye Xodâsâlâr (Theocratic State) šâyad dur na bâšad.

Zamân e vâzguni ye Xodâyân e bozorg-o-kucak, jâ-xoš-karde dar zharfâ ye andiše ye mâ key frâ mirasad ??

Bar dâštan e zanjirhâ ye bar gardan basi âsântar az zodudan e bandhâ ye andišegi mibâšand.








dowrân e Qâjâr

(18/11/81)


Mazdak va Voltaire dar Hamšahri

Be Vâpasin ruye ye Hamšahri, ruz e 2/9/81 be negarid, tâ cekide i az târix e Mazdak râ be xwânid.


Âyâ "Gilles DELEUZE"  râ mišnâsid ?

U be râsti xrad-varz, kas i ke dar gostare ye XRAD VARZide šode ast, bud.

Bâyad bâz ham ah HAMšAHRI, be baxš e "andiše" 13 âbân 1381 be negarid, spâs-gozâri kard. Jâm e kâm-râni ye mâ az Spinoza va Nietzsche, bedun e u por ne migardad.

Pâre i az "Nietzsche va falsafe" râ mâ be pârsi bar gardânde im.

Barâ ye dast-rasi be ganj e Deleuze, be draxthâ ye Englisi va Frânsavi be ravid.




Farhixtegân dar râh and !

Agar be guyam ke ciz e candân i az jonb-o-juš dar gostare ye andišegi ye Iran ne midânam, soxan i be gozâf na gofte am !

Banâbarin be jâ'st ke šâdi ye xwiš râ az xwândan e "Jahân e Farhang" dar Hamšahri 25/7/81 va 2/8/81 faryâd be zanam ! In ke bozorg-andišmandân i con Yadollâh Muqan" be ârâmi be kâr and mozhde ye kucak i nist !! Gofte ye u, va ân cenân ke bar miâyad ketâbhâ yaš, râ be xwânid, tâ dar yâbid cerâ zamâne ye Bâzargân, Sruš, šari'ti hâ ..., spari gardide ast. Be piš be negarim. cerâ ke in tanhâ âqâz e râh ast !

Andak-andak z'in jahân e hast-o-nist    /    Nistân raftand o hastân mirasand !

Ašk i ham barâ ye hamšahri ye Mâh be rizim, ke xamuš aš kardand. dard az andiše va andišidan e digarân ast, va ân ham xâmuš-šodani nist !

Mâ cenin bozorg mardân râ grâmi midârim, cerâ ke dar yek su pâru mizamnim. Az Vâzhe-nâme (dar sâzandegi) in nemunehâ râ miâvarim :

laïque : du lat. laïcus, qui vient d'un terme dérivé du mot grec signifiant peuple

----------------------------------------

tude( ye mardom) (pbp.)

nâ-kâtuziân (târixi)

nâ-din-grâ

Donyâ-gar/grâ

mythe : bas lat. mythus, grec muthos «récit, fable».

----------------------------------------

dâstân (pbp.)

osture (lat. historia)


Xwândan e negarešhâ ye har filosuf i bâyad bâ xorde-giri hamrâh bâšad, vali in do-deli va mu-škâfi dar xwândan negareš e bozorg-filsufân i ke pâyehâ ye dastur-andiši (orthodoxie) râ larzândand dar ân ce dar Irân e Emruz câp mišavad bâyad do-candân gardad. Bâ in hame, dar neveštâr e Hamšahri, farhang 5/6/81, dar bâre ye Hume ciz e candân nâravâ i na didam. Bâyad az kâr e rowšan-garân sepâs-gozâri kard.


Âyâ "ensân-grâi" (Humanisme) râ mišnâsid ?

In 2 neveštâr (be baxš e andiše dar http://www.hamšahri.net/ ruzhâ ye 27 va 28 amordâd 1381 be negarid) tâ andâze i be šomâ yâri midehand.
Candi bud ke in porseš dar man bar angixte šode bud ke "cerâ dar Irân vâzhe ye ensân-grâyi be kâr ne miravad ?"
šâyad az in ruy ke jonbeš e rowšangari dar Eslâm pâ na greft, va hamcenân bištar e "andišmandân"  e dini dar Eslâm bâ pâyehâ ye "ensân-grâyi" sar e jang dârand, va az su ye digar az in ke bâ "ensân-grâyi" be jang bar xizand šarm (agar be ensân grâyeš na dâšte bâšand, be ce ciz grâyeš dârand ??) !
Be har gune xub ast ke be dând ke Petrarque dasti har ce pišine ye dâneši ye nâ-yunâni yâ nâ-rumi bd râ dar dâneš e Orupâ pâk kard, ve be in gune bar dastâvardhâ ye dânešmandân e Hendi, Irâni, Arabi, va ... sâye afkand. Ciz i ke hanuz mâ râ dar bar grefte ast. Cerâ ke piš az ensân-grâyân e Orupâyi, dar Irân-zamin, dânešmandân az yâftehâ ye u basi frâtar rafte budand, agar ce be padid âvardan e jonbeš i dar xor na rasidand.


"René Descartes" va gofteman ru ye raveš "Discours sur la méthode" dar ruz-nâme ye IRAN

Be jâ ye vâzhe ye "modarresi" behtar ast "maktabi" be gozârid, be vizhe az in suy ke "maktab" hamân jâ i bude ast ke âmuzeš e dini dâde mišode ast. In drost hamân ciz i ast ke Bourdieu "scolastique" minâmad.


Osture dar Goft-o-gu ye IRAN bâ Jalâl Sattâri

Osture va afsâne (mythe) râ bâyad dar baxš e falsafe dânest. Xoš dâram ân râ az ostovâre, ciz i ke pâydâr mânde va xwâhad mând, be giram ! Be hamân andâze ke osturehâ zibâ va âmuzande hastand, be hamân andâze ham dar canbare ye ânân (be dâm) oftâdan xod râ past kardan ast.

Rowšangari karân i na dârad. Va dar Irân e emruz rowšangarân ce basâ dar jâhâ i panâh grefte bâšand ke kamtar kas i be ânân be pardâzad. Ce behtar, cerâ ke ânân be ârâmi be kâr e xwiš and, va tanhâ "šâyestegân" in kâr râ arj minehand !


Honar

Dar in aks, Kiarostami biš az piš be Akira Kurosawa mimânad !

Va in ham goft-o-gu ye u bâ Hamšahri.(15/4/81)


Siâsat e Donyâ

Âzâdi ye kamtar barâ ye matbuât

Az Ignacio Ramonet, sar-dabir e "Le Monde Diplomatique" har ce didid, be xwândan aš miarzad, cerâ ke u farhixte ast. Be vizhe barâ ye ânhâ i ke dar Irân dar pay te sarâb e "Now-liberalism" ravân and :

Âzâdi ye kamtar barâ ye matbuât, sar-neveštâr e "Le Monde Diplomatique" Decembre 2002


Why Socialism? by Albert Einstein

Kâr e bâ-arzeš e bargardâni ye neveštâr i az Einstein râ dar http://www.iran-chabar.de/maghale/susialism810818.htm be binid. Agar tavân e sirâb šodan az sar-cašme râ dârid, neveštâr e Englisi râ dar in jâ miyâbid :

Âyâ midânestid ke u tâ be in andâze be Marx, va Lenin, nazdik  buds ast ?


Âyâ Chomsky râ mišnâsid ?

Goft-o-gu bâ u râ "Hamšahri", (va baxš pâyâni)  be xwânid. Az in gune bozorg-mardân kam dârim.

Mitavânid be "preferences" niz negâh konid.


Siâsat e Irân

Nâma i barâ ye fardâ az Xâtami (ordibehesht 83)




Didgâh e Sahâbi dar "cashm-andâz"


Musavi Xoini, yek Farhixte ye ârâm !

Pas az candin sâl xâmuši, Musavi Xoini, goft-o-gu i jânâne bâ dâneš-juyân dâšt (agar hanuz "Emrooz" bâšad, ân râ dar Emrooz be xwânid, vagar na bištar e ân râ dar in ruye az "Yâs e now"). Bištar e ân saxt be del am caspid ! Agar dar baxš i, dar bâre ye Xomeyni, bâ u ham-rây nistam, az ân migozaram. Ân râ bâ ân ce digarân, barâ ye nemune Behnud (xub aš râ miguyam va az badhâ migozaram) be sanjid. Man az râh i degar be ân ce u miguyad raside am, va az hamin ruy be kârhâ ye bonyâdi-tar pardâxte am.

Eykâš dâneš-juyân soxanân e u râ cand bâr be xwânad !
Eykâš vâ-rastegi (esteqlâl) e Andiše be hamân asudegi va sâdegi ke goftani'st kardani (anjâm-pazir) mibud !
Eykâš javânân kami bištar az xatâhâ ye mâ pand migreftand, agar ce hic ciz jâ ye xod-âzmuni  râ ne migirad, kâški sar e xod râ kamtar be sang mizadand.

Bâ hame ye inhâ, ce govâh i bâlâtar va behtar az varškastegi ye Estâ (State) ye knuni va andišegi ye ân, ke sâzmân e fâšisti i râ ke tanhâ bist-o-andi sâl e piš benâ nehâde ast (be âye ye qorân dar nâmvâre ye "Daftar e Tahkim e Vahdat" bar gardid, va frâmuš na konid ke nâm e noxostin e ân "Daftar e Tahkim e Vahdat Howza va Dânešgâh bud !) aknun dorost dar barâbar e ân istâde ast. Agar ce ravand e ân kami negarân-konande ast (be pâygâh e Amir-Kabir be negarid ke kotak az Xodâsâlârân râ bâ yureš be Mardomsâlârân (Xâtami) pâsox miguyad !), vali  tâ hangâm i ke be râsti juyande ye râh i barâ ye behruzi ye mardom bâšand, omid be behbudi zende xwâhad mând.


Farhang e Siâsi : Enqelâb yâ Eslâh ? bâ Hajjâriân dar "Nâme"

šâyad jâ ye digari bâz ham gofte bâšam ke "ânân i ke dar gostare ye kešvar-dâri dar darun e Irân be kâr and bas pištar az brun-marzihâ hastand". In goft-o-gu bâ Hajjâriân râ be xwânid tâ dar yâbid ke ce kâr e storg i dar Irân e emruz ravân ast :


Cerâ bâyad, be vizhe dar eqtesâd, az bix-o-bon degar-gun šavim ?


In gift-o-gu bâ Dr. šâpur Ravâsâni râ dar "Yâs e Now" ( http://www.yaasnow.com/Archive/1382/02/04/05.pdf , va http://www.yaasnow.com/Archive/1382/02/04/07.pdf) nik be xwânid, tâ dar yâbid ke farhixtegân kam nistand.


Pâdow va arbâb

Bâ didan e in gofte dat LA Times :

Deputy Secretary of State Richard L. Armitage said in an interview. "The axis of evil was a valid comment, [but] I would note there's one dramatic difference between Iran and the other two axes of evil, and that would be its democracy. [And] you approach a democracy differently," Armitage said. "I wouldn't think they were next at all," he added.

Ašk i barâ ye šâh-xwâhân e Irâni rixtam. Be ânhâ pišnehâd mikonam daste ye sine-zani râh bi andâzand va cenin xwânand :

"Azâ azâ'st emruz, ruz e azâ'st emruz, arbâb e mâ âmrikâ, az mâ jodâ'st emruz !"

Be râsti, barâ ye padowhâ, hic ciz badtar az rahâ kardan e arbâb nist !

1/12/81


Spâs az Sahâbi

Dar gostare ye Siâsat, kamtar kas i be âgâhi ye Sahâbi mitavân yâft. In ke Estâ ye Xodâ/mardom-sâlâr u râ be band va be zir e škanje mikšad behtarin âvand barâ ye nešân dâdan e var-škastegi ye ân ast.

Nevešte ye zir râ, cand bâr, be xwânid tâ dar yâbid ke ân ce dar brun-marz nevešte mišavad be sâq e pâ ye in nevešte ham ne mirasad :

(فرهنگ سياسي در انقلاب ايران - عزت ا... سحابي

Kâsti ye u, Sahâbi, hamân "del-dar-grow-e-Din-dâštan", be behtarin gune, guyâ ye kâsti ye târixi ye mâ mibâšad. Behtar be guyam: u in kâsti ye dir-pâ ye (nikutarin) mardomân e in marz-o-bum râ (be gune i namâdin) namâyandegi mikonad.  Dar târix e sade ye 20 e Irân, šâyad tanhâ Doktor Fâtemi râ be tavân bar jâygâh i bartar az u nešând.

Soxan az âzad-andiši âsân ast, va rasidan e be ân došvâr !

In omid, ke Sahâbihâ ye 20-30 sâleye emruzi, az in band e andiše vâ-raste gardand candân nâ-be-jâ nist.

(30/11/81)


Grâmi-dâšt e Kadivar

Goft-o-gu ye Kadivar bâ ISNA girâ'st. Be gune i ke yek bidin, vali delsuz be ân ce dar Irân migozarad, kamtar xorde i mitavânad bar ân girad. Tanhâ dar^pâyân, ân jâ i ke dar bâre ye "secularhâ" soxan migošâyad, kami gong mišavad.

Bâz ham bâyad bar in pâ fšord ke paymân e rowšan-andišân e delsuz, ce bidin va ce bâ-Din be gune ye Kadivar yâ Xâtami, dar drâz-gâh e târix e Irân jây dârad. Agar ce šâyad behtar bâšad ke pas az cand sâl, digar rowšan-andišân e Dindâr dast-e-bâlâ râ na dâšte bâšand. Ce niku'st agar be tavân in rây râ be mardom vâ-gozâr kard.

 


Gruh e "Melli-Mazhabi" az farhixte-tarin gruhhâ ye konešgar dar spehr e Siâsi ye Iran e Emruz hastand. Ânhâ dârand kam-kam pâ ye xod râ az din brun mikšand. Be in neveštâr be negarid :

"Cand did-gâh dar ruykard be Din va Hokumat e dini" az Reza Alijâni

Bâ in hame, girâ-tarin pâre ye in neveštâr bâz-guyi ye gofte ye Abu al-Ala al-Ma'ari (973-1058) ast :

"Mardomân yâ Din dârand va Aql na dârand, yâ Aql dârand va Din na dârand !"

2~3 ruz e piš (emruz 30/9/81) dar bâre ye yâdgârhâ ye Abdi az zendân neveštam (be pâin  be negarid). Mâhhâ ast ke u râ pâs midârim (be préferences be negarid ke goft-o-gu ye u bâ ruznâme ye "Libération" râ gozâšte im. Bâ in hame emšab az xwândan u soxanân e u dar Esfand e 80 kâm e man širin šod.

"Jâme'e i ru ye âb", az Abbâs Abdi, Esfand e 80

Noxost dar miyâbam ke hame ye ân ce gofte mišavad dar ruz-nâmehâ câp ne mišavand, cerâ ke dar in soxnrâni u bas rowšan be pâre i tangnâhâ, ham-cenân ke rây e man niz hast, mipardâzad.

Xub ast ke e pazirim ke Estâ (State) i ke behtarin farzandân e xod râ be band mikešad nazâri ye xod râ minamâyânad. Dovvom ân ke cenin mu-škâfi va rowšani râ dar brun-marz ne mitavân yâft.

Cenin kasi, agar tâ knun bidin na sohde bâšad, râ man be asudegi mitavânam rowšan gardânam. Dast-e-kam emruz bar in rây mibâšam, šâyad ham be xatâ cenin andišam.


Neveštâr i besyâr arzešmand, va mostanad, dar bâre ye frâyand e pâgiri ye Qânun-e-asâsi dar Jomhuri Eslâmi, az "Negâh e Now" :

frâyand e pâgiri ye Qânun-e-asâsi dar Jomhuri Eslâmi

Ke nešân midehad ke har ce Xomeyni "behtar" bar taxt nešast, bištar kamarband râ seft kard ! Montazeri dârad cub e xod-karde râ mixorad (mâ be ân pardâxte im), va besyâr cizhâ ye digar.


Abbâs Abdi va zendân

Cand i'st ke man kâr va andiše ye Abdi râ arj mineham. U bâhuš ast va râstgu niz miâyad, dast-e-kam dar negar e man. Pâygâh e "Ruydâd" be bâz-paxš e ân ce u az zendân negâšte ast dast zade ast, ke besyâr xwândani hastand.

Dar baxš e haftom, u be gune i kolâh-bardâri mipardâzad ke besyâr girâ'st (baxšeš e mahumân be marg va pazireš dar konkur e dânešgâh). Agar ce šâyad xod e u be sâz-o-kâr i bas rišedârtar, ke az hamin raveš bahre migirad, nay andišide bâšad ! In sâz-o-kâr hamân Din ast (omid be zendegi ye pas az marg). Tâze kolâh-bardârân i ke Abdi nâm mibarad pul e daryâft šode râ pas midehand, va morde kojâ'st ke dâd-xwâhi konad ?

Dar ham-sanji bâ in 3, ke man ânân râ kolâh-bardâri ye 100% minâmam, "baxt-âzmâi" dar rade ye pâintar i jâ migirad. Cerâ ke dar sad i az pul râ pas midehad.


Yak az sad tâ !!

Yeki dar Mašad gofte ast ke dast-e-kam 100 pâygâh bidini dar Internet be Fârsi hastand. Xoš im ke yeki az ânhâ bâšim. Az in ke mâ kucak e kasân i con Xayyâm, Spinoza, Einstein, va... bâšim ce bâk. In soxan e por-gohar râ hamân ruz i miguyad ke dârand sarân e jonbeš e dâneš-jui râ dastgir mikonand. Va dar dar-gâh e "Emruz" in gofte ye  Ayatollah Sâne'i âmade ast ke "hic qodrat i tavân e dar oftâdan bâ dâneš-gâh râ na dârad".

Mâ az âgâhi ye mardom šâd mišavim, va har ke be in âgâhi yâri rasânad râ arj minehim. Mâhhâ piš az Ayatollah Mesbâh spasgozâri karde budim, in ham ru ye ân !


Noxost mixwâstam neveštâr e zir râ dar baxš e Donyâ bi âvaram, be har gune, be har do, Donyâ va Irân, mixorad, cerâ ke bas bâ-arzeš ast :

Jehâni šodan, manâfe' e melli, vefâq e melli, az Zarafšân

Ne midânam "hafte yâ mâh" Nâme ye "Nâme" ke tâze âqâzide ast ru ye târ-namâ mitavân peydâ kard yâ na (agar nešâni ye ân râ barâ ye mâ be frestid, spâs !).

Dar hamin cârcub, xub ast be neveštâr i az Ostâd e Eqtesâd, ke dar pâyân e 1379 be Pârsi bar gardândim be negarid. Agar kas i in neveštâr râ bâ "Word" be zanad, šâd mišavim.

Cenin neveštehâ, trâz e pâygâh e "Axbâr e ruz" râ "biš az andâze" bâlâ mibarand !!


Dar bâre ye niruhâ ye "Melli-Mazhabi"

Agar ce niruhâ ye "Melli-Mazhabi" dar drâznâ ye zamân (biš az 50 sâl !) pâsox-gu ye tangnâ ye Irân ne mitavânand bâšand (bištar nâm e "Melli-Mazhabi" râ dar negar dâram : con dar pâyân e râh (na aknun) "Melli" va "Mazhabi" har do be xuše-grâi (Fâšism, xodi/nâxodi) mipayvandand va mirasand), bâ in hame, dast e kam pâre i az in niruhâ, az rowšantarin niruhâ ye siâsi ye emruz, ce darun va ce brun-marzi, mibâšand. Dar goft-o-gu ye bâ Rezâ Alijâni, Nowruz 13/4/81, ruye 3 va 11, u jonbeš e knuni râ "jonbeš e entexâbâti va na jonbeš e ejtemâi" mixwânad. Ciz i ke bištar e niruhâ ye xwâhân e sar-neguni nâdide migirand (barâ ye nemune, pâygâh e "Axbâr e ruz" part ast), va bâ in hame bâyad paziroft ke in gozâre bas drost ast !


Rišehâ ye andiše ye "hame-frâgirâne" Nazd e Beheshti

šgoftâ ke drost pas az xwândan e soxanrâni ye Behešti dar bâre ye Âzâdi, va ân ce dar pâyin âmad, goft-o-gu ye Amui bâ Saqafi râ didam. Dardâ ke ensânhâ ye farhixte i con u dar kanâr and ! Agar ce in gozâre ye târix ast, va hic pišraft i bi dard na bude va na xwâhad bud !

Ruznâme ye "Nowruz" dast be câp e soxanrâni ye Behešti dar bâre ye Âzâdi zade ast. Rišehâ ye andiše ye "hame-frâgirâne" (cand i ast ke in râ barâ ye "intégrisme" behtar midânam) ye Eslâmi râ miyâbid. Âyâ Mitavân goft ke !?

Lénine/Stalin = Behešti/?(Mesbâh Yazdi ?)

Drost nist ke kas i con Xâmenei râ be jâ ye "?" be gozârim. U nâtavântar az inhâ ast. Emruz az su ye andišegi mitavân Mesbâh Yazdi râ nehâd, be vizhe ke u bâ Behešti hamkâri ham dâšt (dar Haqqâni). Agar ruz i yek Estâ ye yeksar Xodâsâlâr bar Irân cire šod, sar-karde  ye in Estâ in jâ ye tohi râ "be xubi" por mikond.


Negareš e Habermas pas az bâzgašt az Irân (Hamšahri)

Rais-dânâ va sarmâye-gozâri ye xâreji ISNA, 12/6/2002


Eslâm

Mâ va Eslâm

Dar neveštâr be Xâtami, Pirâmun e goftemân e Xâtami : mâ o dinsetizi, âmade bud ke mâ na midânim ke "din-setizi cist. Dar Bâxtar-Zamin ham "Rowhâni-setizi" (anticléricanisme) pišine dârad, na "din-setizi", šâyad šariati râ niz be tavân dar zomre ye "Rowhâni-setizân" gozârd. Agar ce man candân ciz i az u na midânam, bar ân am ke zamân e xorde-giri bar Din (va rowhâniat) az didgâh e dini, con šariti, dar Irân be sar âmade ast. Dar in neveštâr e girâ dar "IRAN", be xorde-giri az nehâd e Rowhâniân, az did e Dâneš, va bartari ye ân be xorde-giri ye šariti be negarid. Bar ân am ke besyâr i az konešhâ ye Xomeyni dar in cârcub, gostareš va tavânmandtar kardan e in Nehâd, barâ ye mâ âškâr migardand !

Cand sal ast ke be Aqâ-jari arj migozâram. U dar bâre ye Nehâd e Rowhâniân âgâh ast : be soxanân e u va dâd-o-faryâd e tang-andišân (ISNA) be negarid.

Dar in bâre, 2 ciz bâyad be negar âyand :

  1. Vâkoneš e došmanâne ye Rowhâniân be drost budan e gozâre ye Aqâ-jari anjâmid

  2. goftan e in ke Rowhâniân barâ ye mardomân bâyeste hastand, be sân e pezeškân va ..., xande-dâr ast. Tanhâ ham-sanji ye drost in jorge mitavânad bâ jâdugarân bâšad, 2 piš e i ke az dir-bâz peyvandhâ ye besyâr nazdik i bâ yek digar dâšte and (va az hamin ruy be ru ye ham gâhi šamšir kašide and !). Hamin emruz, dar baxš e mosalmân e Afriqâ, in 2 piše, mollâ va jadugar, yeki mânde and, vâzhe ye marabout (az arabi morâbet, be Vâzhe-nâme be negarid) har do e in vizhegihâ râ mirasânad.


bâz-negari dar rasâlehâ, bustân barâ ye šâdi, masjed barâ ye gerye ! (IRNA)


piâde kardan e feqh

Tangnâ dar piâde kardan e feqh basi riše-dârtar az ân ast ke besyâr i az rowšangarân mipendârand. Dogânegihâ ye pâyei miân e in feqh va Donyâ ye emruz (con dâdgari dar bâre ye zanân va kudakân)  râ na mitavân âsude "be kenâr gozâšt/zad". šâyad tanhâ râh barâ ye dar-yâftan e in Dogânegihâ in bâšad ke be pazirim ke Eslam, be sân e âyine ye zamân e peydâyeš e ân, nâbarâbari miân ensânhâ râ cenân âškârâ mipazirofte ast ke niâz i be bâz-guyi ye ân na dâšte ast.

Be har gune, peymâyeš e râh az "gonâh" be nâdorost", drâz ast ; cerâ ke e  kerdâr e har-ruze ye melyunhâ ensân riše dar zharfâ ye târix e hamin mardomân dârad.


Xradmandân râ hic kâr i bâ Mesbâh e Yazdi nist (bâ digar xwânešhâ ye Eslâm goft-o-gu dârim !) : cerâ ke mâ az riše bâvar râ na mipazirim, va u az riše "bâvari" ast ! Nabard dar hame ye radehâ ravâ'st, be joz dar riše !!


Târix

Mazdakiân az did e Ehsân Tabari (Sharq 18/05/83)



سهيل آصفى :«فرد انسان در تاريخ طبيعت و در تاريخ خود، زمان و مكان بسيار ناچيزى را اشغال مى كند و عملش در برابر عمل طبيعت و عمل بشريت تاريخ در مقياس كوچكى است. او زندانى محيط طبيعى و تاريخى است.

او كيست؟ كجايى است؟ چه اندازه عمر مى كند؟ به كدام زمره يا طبقه تعلق دارد؟ سجايا و مختصات جسمى و روحى او چگونه است؟ به چه زبانى سخن مى گويد؟ چه رويداد هاى مساعد يا نامساعدى در زندگى كوتاهش رخ مى دهد؟ در چه دوران از سرگذشت جهان و بشر به سر مى برد؟ چه ميدانى براى عمل (و چگونه عملى) به دست مى آورد و پرسش هاى بسيار ديگر... كه او نمى داند، و كسى نمى داند و او در تاريكى گام برمى دارد....» (احسان طبرى)

سخنان فوق از احسان طبرى ماركسيست ارتدوكس ايرانى است كه با همين نگاه جنبش هاى ايرانى از جمله جنبش مزدك را تحليل و بررسى كرده است. طبرى درباره مزدك بامدادان و جنبش او در كتاب «برخى بررسى ها درباره جهان بينى ها و جنبش هاى اجتماعى ايران» به سرچشمه هاى مختلف ايرانى، عرب، سوريايى، بيزانسى و ... رجوع مى دهد و معتقد است كه با استفاده از اين منابع مى توان پيرامون اين مقوله اطلاعات ذى قيمتى را به دست آورد.

او همچنين به آثار مشهور «تاريخ الرسل و الملوك» نوشته مورخ معروف ابوجعفر محمد بن جرير طبرى، «يتيمه الدهر» نوشته ابومنصور ثعالبى، «مروج المذهب» مسعودى، «ملل و نحل» نوشته ابوالفتح محمد بن عباس شهرستانى، «سياست نامه» خواجه نظام الملك و سرانجام «شاهنامه» شاعر بزرگ پارسى زبان سرزمينمان، حكيم ابوالقاسم فردوسى طوسى اشاره مى كند و معتقد است كه همگى اين آثار، اطلاعات گرانبهايى را درباره محيط تاريخى جنبش مزدك و خود اين مرد انقلابى و آئينش به دست مى دهند. او خاطر نشان مى كند كه منبع اولى شاهنامه كتاب پهلوى «خداينامه» بوده و نيز سياست نامه كه به احتمال قوى مطالب خود را درباره مزدك از كتاب پهلوى «مزدك نامه» كه اكنون از ميان رفته اخذ كرده است، هر دو روايات ايرانى راجع به مزدك را منعكس مى كنند و متضمن نظريات رسمى طبقات حاكمه ايران درباره اين جنبش اند.

(برخى بررسى ها درباره ... متن اصلاح و تكميل شده- ص ۱۷۲) به هر روى، در حول وحوش ديگر فعاليت هاى تحقيقاتى مورخين غير عرب و ايرانى روى اين موضوع، چنان كه طبرى نيز به آنها اشاره كرده است، بايد از يشوعاستليت، واقعه نگار سوريايى و پركپ قيصارى، واقعه نگار بيزانسى كه معاصر جنبش بوده اند و به گفته طبرى، اطلاعات جالبى درباره روابط ايران و بيزانس در دوران سلطنت پيروز و بلاش و قباد ساسانى و برخى وقايع مهم اين ايام به دست مى دهند، نام برد.

احسان طبرى، همچنين پيرامون مقوله مورد بحث، ما را به مجموعه «شمه اى از تاريخ عقايد اجتماعى و سياسى» درباره مزدك تحت عنوان «انديشه برابرى در آموزش مزدكيان»، تحقيقات گرانبهاى بانو پيگولوسكايا، عضو پيوسته فرهنگستان علوم شوروى و نيز آثار پژوهندگانى چون پروفسور كريستنسن و دكتر كليما ارجاع مى دهد. و اما جنبش مزدكيان از چه سالى آغاز مى شود و در چه مدت زمانى ادامه مى يابد؟

دامنه نفوذ و گسترش اين نهضت اجتماعى تا به كجا بوده است؟ راز بسط سريع و اقتدار جنبش را بايد در چه شرايطى جست وجو كرد؟ و پرسش هاى بسيار ديگر ما امروزيان كه هماره در حول و حوش اين نهضت اجتماعى و بحث پيرامون آن به ذهنمان خطور كرده و مى كند. لازم به ذكر است، هر آنچه در اين مقال و واكاوى اين جنبش اجتماعى در اينجا مى آيد، همان گونه كه پيش از اين نيز اشاره شد با استفاده از منابع و استنادات احسان طبرى در اين باره است و نظر گاه هاى او راجع به مزدك و مزدكيان.

جنبش مزدكيان به استناد اسناد و دستنوشته هاى موجود، از سال ۴۹۴ ميلادى آغاز مى شود.اين جنبش تا ۵۲۴ ميلادى، يعنى سى سال ادامه مى يابد و آن گونه كه گفته شده است، در اثر عمق نفوذ و گسترش خويش، پادشاه ساسانى، قباد را به سازش و مداراى با خود وا مى دارد. راز بسط سريع و اقتدار جنبش را، احسان طبرى در شرايط اجتماعى آن روزگاران سرزمينمان جست وجو مى كند. او معتقد است در آثار برخى از نويسندگان معاصر ما كه تصورى سطحى از سير تاريخ دارند، توصيفات طلايى از جامعه ايرانى قبل از اسلام مشاهده مى شود «ولى حقيقت نه چندان است

طبرى ما را متوجه ضروريات و اقتضائات جامعه زمان ساسانى، جامعه اى محافظه كار و اشرافى مبتنى بر نظامات و مقررات جابرانه مى كند و معتقد است كه ويژگى اين جامعه عبارت بوده است از گذر تدريجى و دردناك آن از نظام دودمانى و بردگى به نظام فئودال. در واقع طبرى، به خالص نبودن صورت بندى هاى اجتماعى ايران در دل تاريخ پرفراز و نشيب خود اشاره مى كند و معتقد است كه در دوران بردگى كه اصولاً بسط و تكامل خود را به شكل جنبى و فرعى و در بطن و متن نظامات ديگر طى كرده، نظامات پدرشاهى و دودمانى يا ديرتر (در عهد ساسانى) مناسبات فئودالى مسلط است. او به سويه ديگر ماجرا نيز اشاره مى كند: «در دوران فئودالى بقاياى نيرومند بردگى و نظامات پدرشاهى و دودمانى وجود دارد...»

طبرى، در ميان تحقيقات مفصل و پردامنه خود پيرامون اين مقوله با واكاوى و جست وجو در ميان اسناد مربوط به روزگاران ساسانى و مختصات و ويژگى هاى اجتماعى آن جامعه، به دوران سلطنت پيروز و قحطى بزرگى كه در اين دوران كشور را فرا مى گيرد، اشاره مى كند؛هفت سال قحطى! او به تحقيقات واقعه نگار سوريايى يشوعاستليت استناد مى كند: «قحطى همراه با خراج هاى سنگينى كه پيروز براى جبران وضع بد مالى دولت بسته بود، مردمى را كه بى پناه شده بودند، به ستوه آورد.

علت خالى شدن خزانه، علاوه بر غارتگرى دربار و اشراف، جنگ هاى متعدد با هياطله و بيزانس بود...» و اين همه شرح و بسط و مقدمه چينى براى تصوير اوضاع و شرايط آن روزگاران ايران است، حكايت مردمانى مستأصل و به تنگ آمده از ستم و نابرابرى. بدين گونه است كه در آستانه ظهور جنبش مزدكى در سرزمين ايران، شرايط عينى در كشور ما براى انفجار و پوست انداختن از هر جهت فراهم بوده است. «مزدك پور بامداد» كه به قولى زادگاهش نيشابور و به قول طبرى مورخ از مدريه، شهرى بر ساحل دجله و شايد كوت العماره كنونى بوده، آن گونه كه احسان طبرى آورده است، خود، نخستين موسس و بانى آئين مزدكى نيست و اين آئين پيش از او شارعين و واضعينى داشته است.

«تا آنجا كه از مطابقه اقوال و روايات مختلف ايرانى و غير ايرانى مى توان استنباط كرد، نخستين كسى كه آغاز بحث نوينى در عقايد مانى گذاشت و در نقش نور و ظلمت بدان نحو كه مانى گفته و خود را ناتوان و مقهور ظلمت شمارده است ترديد كرد شخصى بود به نام بوندس كه در قرن سوم ميلادى و در زمان ديوكليسين مى زيسته و حدس كه نام وى صورت يونانى و يا رومى نام فارسى بوندك باشد...»

او به مزدك كه طبق تحقيقات مورخينى مانند آرتور كريستنسن مردى روحانى اندرزگو يا واعظى از پيروان كيش زرتشتگان بوده است، اشاره مى كند و مى گويد: «او موفق شد در دوران مصائب عظيم اجتماعى و ناخرسندى عميق مردم به اتكاى صفات عالى انقلابى و طلاقت و فصاحت لسان و قدرت فكر و منطق خود تعاليم خويش را در مغز ها رسوخ دهد و سرمنشاء تكان يا جنبشى شگرف شود...» با همه اين اوصاف، جريان دقيق قيام مزدك و چگونگى بسط نهضت مساوات طلبانه وى و همچنين علل ارتباطش با قباد، سير آتى نهضت و جريان محاكمه و امحاى مزدكيان آن گونه كه طبرى نيز عنوان كرده است، همه و همه مبهم و «روايات موجوده در اطراف آن متشتت و متناقض است.» (همان _ ص ۱۷۶)

با اين همه، به باور احسان طبرى، مواعظ و سخنان شورانگيز مزدك درباره اصول كيش زرتشتگان، مردم مستعد و ناخرسند را به جنبش مى آورد و گروهى انبوه به وى مى پيوندند. «به قول خواجه نظام الملك، مردمان پنهان و آشكار در مذهب مزدك شدند و به قول فردوسى: همى گشت درويش با او يكى / اگر پير بود و اگر كودكى

به گفته طبرى، در اين هنگامه، قباد كه از هر جهت دلى پر از روحانيون و اشراف داشته است و از مداخلات آنها در تعيين جانشين و حمايت آنها از سوخرا و رفتار قبلى آنها نسبت به پدر و برادرش، بلاش كه به دست روحانيون و اشراف كور شد، دل خون بوده است و شايد هم، چنان كه برخى حدس مى زنند، از دوران كودكى گرايشى مانوى در افكارش موجود بوده و نيز از موج عظيم مردمى طاغى هراسيده و درصدد بازى با نهضت و تظاهر به سازش و نرمش بوده، با جنبش كنار آمده و راه رفق و مدارا و حتى حمايت و دستيارى را با مزدكيان در پيش مى گيرد.گفته شده است كه در اين دوران، قباد به سخنان مزدك اندرزگو پيرامون لزوم گشودن در انبارهاى دولتى غله به روى قحطى زدگان و اجراى عدالت در مورد بى چيزان «و شايد هم تغيير در مناسبات زناشويى» تن در داده است. به هر ترتيب، كار به همين دامنه ختم نمى شود، ديرزمانى نمى گذرد كه روحانيون و اشراف در برابر جريانى كه به قول احسان طبرى، به هيچ وجه با مطامع و مقاصد آنان سازگار نبوده است، واكنش شديدى نشان مى دهند:

«در سال ،۴۹۶ يعنى يك سال پس از آغاز شورش، قباد را از سلطنت خلع و برادرش زاماسپ را به جايش مى نشانند. قباد از چنگ رقبا و دشمنان خود مى گريزد و به نزد خاقان هياطله خوشنواز (يا اخشون وار) مى رود و با وى پيمان مى بندد و خوشنواز دخترش را به زنى به او مى دهد. قباد با كمك هياطله، زاماسپ را برمى اندازد و دوباره بر اريكه شاهى استوار مى شود. ولى اين بار با مزدكيان راه سردى در پيش مى گيرد. با اين حال مزدكيان كماكان به مثابه مسلك نيرومندى كه تكيه گاهشان مستمندان شهر و ده (به قول دينكرت، نيوروزدها) هستند، نه فقط در جامعه بلكه حتى در دربار صاحب نفوذند...»

اختلافات و فعل و انفعالات آن روزگاران، اما مجالى براى عرض اندام و به سرانجام رساندن جنبش را به مزدكيان نمى دهد، اختلافات بر سر جانشينى «خسرو كواتان» با مزدكيان، با كمك اشراف و به گفته طبرى، با استفاده از تناقضات درونى خود نهضت، به قباد امكان مى دهد آنان را به محاكمه كشيده با حضور روحانيون بزرگ زرتشتى (دادهرمز، آذرفروغ بغ، آذرمهر، بخت آفريد، آذربد) و اساقفه مسيحيان ايران (گلوزانس، بازانس و غيره) آنان را به بددينى محكوم ساخته و «خسرو كواتان» مامور اجراى حكم دادگاه مى شود.

«در زمستان سال ۵۲۴ (به قولى ۲۵ ژانويه) مزدك و هزاران تن از پيروانش به فجيع ترين و قساوت كارانه ترين وضع نابود مى گردند.» (همان _ ص ۱۱۷)

اين حكايت سرانجام و سرگذشت محتوم يكى از بزرگترين جنبش هاى اجتماعى در سرزمين ماست كه آموزش برابرى از مهم ترين و اساسى ترين اركان پيدايش آن به حساب مى آمده. جنبش مزدك، جنبشى كه از ششمين سال سلطنت قباد آغاز و قريب سى سال از سلطنت قباد را دربرمى گيرد به دست يكى از اشراف و روحانيون زمانه به حاشيه رانده مى شود و به قول احسان طبرى شيوه طبقات حاكمه در محو يك جنبش انقلابى به نمايش گذارده مى شود. «اين شيوه عبارت است از فريب و جلب اعتماد كامل مزدك و سپس محو بى رحمانه ياران او از طريق زنده به گور كردنمرور مى كنيم نوشته خواجه نظام الملك را از قول خسرو انوشيروان كه احسان طبرى در پژوهش هاى خود به آن اشاره مى كند: «مزدك را كشتن آسان است، ليكن تبع او بسيارند.

چون او را بكشم مزدكيان بگريزند و پراكنده شوند و مردمان را دعوت كنند و جايگاهى محكم به دست آرند و ما را و مملكت را كار دهند. ما را تدبيرى بايد كرد چنانك يك بار كشته شوند و يك تن از ايشان زنده نمانند...» و اما پيرامون آئين مزدكى، تا به امروز حرف و حديث فراوان بوده است. احسان طبرى، براين باور است كه به هيچ وجه روشن نيست كه آيا تعاليمى كه به مزدك منسوب است، تا كجا نتيجه فكر بوندس (بوندك) و ديگران است و در كجا محصول تفكر مزدك. پيدايى اين افكار را طبرى، سرمنشاء التقاطى مختلط و داراى سرچشمه هاى فكرى به كلى مختلفى عنوان مى كند ولى بر اين باور است كه از جهت روح انقلابى خود، يكپارچه و هماهنگ است.

«عقل حكم مى كند كه شهرت عظيم اين افكار به نام مبلغ برجسته و فصيح و دلاور آن، مزدك بامدادان مسلماً فقط نتيجه اشاعه آنها به وسيله اين مرد نيست، بلكه قرينه اى است بر تعلق آنها به وى...» احسان طبرى، در پژوهش هاى خود درباره مزدك و مزدكيان، اجزاى مختلف آموزش مزدك را مورد بررسى و تحليل و واكاوى قرار داده است كه ذكر مفصل آن در اين تنگ مايه ميسر نيست اما در اينجا به سه محور عمده اين پژوهش ها اشاره مى كنيم:

آموزش نور و ظلمت

طبرى ضمن واكاوى ريشه هاى اين پديده در آموزش هاى مانوى و كشف ارتباط آن با جنبش مزدكيان، آموزش مزدك درباره نور و ظلمت را تماماً يك آموزش خوش بينانه و پيكار جويانه عنوان مى كند.

آموزش عدالت و برابرى

به باور طبرى، ويژگى مهم آموزش هاى مزدك آنجايى است كه اين آ ئين، به توضيح پديده هاى اجتماعى و انتقاد از آنها مى پردازد و به گفته او جهان شناسى خود را بر مسائل معيشت روزانه انطباق مى دهد. «مسئله اى كه نظر مزدك را جلب مى كند، نشان دادن ريشه هاى نابرابرى در جامعه و راه حصول به عدالت و مساوات است...» او در اين ارتباط سخنان لسان الغيب، حافظ شيرازى را واگويه مى كند.

چون دور جهان يكسره بر منهج عدل است

خوش باش كه ظالم نبرد راه به منزل

و باز هم خواجه نظام الملك در سياست نامه: «مزدك گفت مال بخشيده ايست ميان مردمان كه همه بندگان خدايند و فرزندان آدمند و به چه حاجت مند گردند بايد كه مال يكديگر خرج كنند تا هيچ كس را بى برگى نباشد و درماندگى. متساوى دلى باشد

آنگونه كه احسان طبرى در پژوهش هاى خود در اين باره آورده است، آموزش مزدك درباره برابرى و عدالت را مورخين معاصر «كمونيسم مزدكى» يا «كمونيسم ايرانى» نام نهاده اند. وى به اظهارات گيرشمن استناد مى كند و به نقل از او مى نويسد: «برنامه مزدك كه بحق آن را كمونيسم ايرانى مى نامند يك برنامه انقلابى حقيقى به شمار مى رفت

در مورد اظهارات گيرشمن، و تئوريسين ماركسيست ايرانى، معتقد است كه اين نامگذارى بلامانع است زيرا اشكال مختلف كمونيسم ابتدايى كه با كمونيسم علمى تفاوت اساسى دارد مبتنى بر خواست مساوات مطلق، هموارطلبى و برابرى جويى بوده است.

«اين كمونيسم كه شعار آن «تقسيم مساوى اموال موجود بين همگان» است با كمونيسم علمى معاصر كه به مثابه مرحله دوم جامعه كمونيستى (پس از مرحله سوسياليستى است) و شعار آن «از هر كس به اندازه استعدادش و به هر كس به اندازه نيازش» است، تفاوت اساسى دارد...» به باور او، كمونيسم متعلق به دوران هاى رشد قواى مولده گفته مى شود و كمونيسم معاصر متعلق به دوران هاى عالى رشد قواى مولده و توليد ماشينى است. از همين روست كه طبرى معتقد است كه نبايد بين كمونيسم مزدكى و آموزش سوسياليسم علمى علامت تساوى گذاشت.

«با آنكه مسلماً كمونيسم مزدكى فصلى از تاريخ تكامل انديشه كمونيستى بشرى است و با انديشه معاصر كمونيستى از اين جهت پيوند باطنى دارد

آموزش بى آزارى و رياضت

دو اصل رياضت و آزار نرساندن از ديگر آموزش هاى مزدكى محسوب مى شود. گفته شده است كه مزدك كشتن و زيان رساندن به ديگران را اكيداً ممنوع داشته است و در تعليمات او آمده كه حتى با دشمن بايد مهربان بود و در مهمان نوازى از هيچ چيز حتى از بذل جان خود نبايد دريغ داشت. به باور طبرى، اين آموزش كه شبيه به اصل آهيمسا (Ahimsa) زيان نزدن، در فلسفه جاينيسم هنديست با هدف هاى انقلابى مزدك ناسازگار بوده و در مقابل دشمنان طبقاتى قسى و سفله اى كه بعد ها بى دريغ خون مزدك و پيروانش را ريختند چنين آموزشى در حكم خلع سلاح معنوى انقلابيون به شمار مى رود ... به هر روى او تاكيد مى كند «هر اندازه، اين بخش از تعاليم مزدك نادرست باشد، به هر صورت نشانه روح سليم و مهربان و روشن اين مرد بزرگ است

درباره منابع فكرى آئين مزدك و نيز تجليات بعدى انديشه مزدك در ايران، احسان طبرى در پژوهش خود به تفصيل سخنانى را بيان كرده است. در يك جمع بندى كلى، نتيجه مى گيرد، جنبش مزدكى از اين جهت كه براى نخستين بار شعار مساوات طلبى و خواست تغييرات عمقى در سيستم تملك اموال را به پرچم يك شورش وسيع اجتماعى در يك امپراتورى پهناور مبدل ساخت، مقام كاملاً ويژه و ممتازى در تاريخ بشرى دارد. او در پژوهش هاى خود، چهره مزدك را هوشيار، سخنور، نكته دان، مهربان، انسان دوست و بيزار از ستم و آزار تصوير مى كند و او را به امروزيان به عنوان فردى مى شناساند كه توانست با شراره سخنان خود جامعه اى را به شور آورد و حتى زورمندان جامعه را تحت سيطره و نفوذ بكشد. احسان طبرى بر اين باور است كه مزدك بامدادان و جنبش او، بى ترديد يكى از چهره هاى فروغناك تاريخ است.






Gur e Gilgameš ?

Pâygâh e BBC be Fârsi âvarde ast ke šâyad gur e Gilgameš râ dar ân ce "Uruk" bâyad bâšar, yâfte bâšand. In râ dar Hamšahri ye 17/2/82, baxš e farhang, noxost didam. Agar goftid girâtar ciz ke az kanâr-e-gozâri ye in do be dast miâyad cist ?

Hamšahri in ke Gilgameš 2/3 Xodâ va 1/3 ensân bude ast râ boride ast ! Gilgâmeš az ân e zamânhâ ye niku i ast ke Xodâyân hanuz ba âdamiân nešast-o-barxâst, va ham-xwâbi, mikardand, va xod râ yeksar az in Donyâ na boride budand.






Goft-o-gu ye Hamšahri bâ Dr. Abrâmâhiân, pezhuhešgar e râstin.


Baxš i az "târix e Tamaddon" Will Durant dar bâb e rišehâ ye Din, Xorâfe, ...

Barâ ye xwândan dar bâre ye in bozorg-mard, be http://www.willdurant.com/home.html be ravid.


Navvâb Safavi


Be bahâne ye marg-ruz e Navvâb-Safavi (âyâ hic dide id ke nâm e u nešân az tabâr e u, va tabâr e âxundhâ ye emruzi, dârad ?), ruznâme ye IRAN, dar 4 šomâre, be barrasi ye "Fadâiân e Eslam" pardâxte ast. Be vizhe dar vâpasin baxš e ân, 29/10/81, barnâme ye delxwâh e ânhâ râ âvarde ast.

¯Ÿ¹Ê ...ÍÏöŸÌ ùŸõ¯ŸÿЯŸ¹ ýŸóöŸóŸß ÏŸÜŸõó ÏÍ Ï¯ë¯õÐÊ¥ÍöÕ øÍÿÏ´ ÍÐÍ ¸ÓÍ ...ý¹Óÿ¯´
(„„Œ Ÿ †‚Ö) ÍöÕ Íö´¯õ ö ÍÐöÓ´ øϯ´ëÿ ͯÓæ ö ¸ÿ¯õà ùÕÿÏ
¥øÍŸÕÊ ùŸ¹ŸæÏŸí ÏŸÜŸõ ÏÍ «ÏöŸÕŸë ¸Ï¬Ðö» ü¬ÏŸ´Ê«¯ŸóŸõŸúÏ» ÏÍ ùŸë ýŸæÿ¯Üö ôÿϹóûó
ü¯ŸúÏŸûŸÕÊ ò¯ŸóŸ¹»Ê ÏÍ ¸Ÿß¯ŸóŸÃ ЯŸóŸõ ö «ùŸàŸóŸÃ ЯŸóŸõ» üϬПíÏ´ Ь ¸Ó¬ ¸Ï¯´ß
...ýŸóðŸÓ¬Ê ³¯ŸÃŸÉ ùŸ´ ùŸë ýŸõ¯ŸõÐ ÏöÏŸó ö ÏöŸ´Ÿß» Ь üÏÿíöñà ¦«ìÏд ö êÆöë
îŸÀŸóÊ ýŸóöóß ôë¯ó¬ ÏÍ ...ÍÏó ö ôÐ ôÿ´ îجöæ ö ¯úÐÏó» ÜæÉ ¦«Íõ¹Óÿõ øÍÿÕö¶
üÍöŸ´¯Ÿõ ¦«ôŸë¯Ÿó¬ ÏŸÿ¯ŸÓ ö ¯ŸûŸÓöŸ´ö¹¬ö ýóðÓ¬ ꯶ ü¯úÊùõ¯ÌÊÔÿ¯óõ ö ¯ú¯óõÿÓ
ôÍöŸóŸõÊ ¯ŸÿŸûŸó ö «¯ŸúÊùŸõ¯ŸÌÊùŸÕŸÉ¯Ÿæ» ôŸ¹Ó´Ê¦«¯úÊùõ¯ÌʳöÏÕó ö ¯ûÿЯÓʳöÏÕó»
.(„†ˆ Ÿ †ŒÖ) «òðŸÓ¬ ÒÍŸèó ôÿЬöó ç´Û ÍõóöÏ´ª ö ùõ¯óϹÉó ϯÿÓ´ üÏÿ¬öÍ»
ü¯ŸúϯŸÓŸæ¬Ê öÊ ùŸõ¯ŸíŸÿŸ´ ÍϬö øЯŸ¹ ü¯ŸûŸúðŸë» ü¯ŸÃ ùŸ´ «ÊýŸóöŸóŸß Ò¯Ÿ´ñ» ôÿÿà¹
.(„‡„Ö) ¸Ó¬ øÍÕ øÍõ¯Ãõí ùõ¯Ì¹Ï¬Ðö ôÿ¬ åÿ¯Üö øÏóÐ ÏÍ Ðÿõʫϯóà¹Ó

Agar xwânande kolâh e xod râ dâv be gozârad, xwâhad paziroft ke be râsti in barnâme ye "Fadâiân e Eslam" dar Jomhuri ye emruzi be bâr nešaste ast.

Yâ behtar ast be guyim ke ân ce tâ be emruz dar Irân piâde šode ast, biš az har ciz, be xwâstehâ ye "Fadâiân e Eslam"nazdik mibâšad.

Payvandhâ ye Xomeyni, nevisande ye "šâhkâr" i be nâm e "Kašf-ol-asrâr" ?, bâ "Fadâiân e Eslam" az ân baxšhâ ye girâ dar târix e sade ye 20 dar Irân ast, ke hanuz šâyad ân cenân ke bâyad-o-šâyad bâz na šode ast.


Neveštâr i bas arzešmand, be omid e ân ke ruz i hame ye Osturehâ râ arj nehim.

Târix-ce ye šab e Yaldâ

Dar partow ye in Neveštâr, candin vâzhe be Vâzhe-nâme afzude gašt.


Bâyestegi ye šnâxt e nevisande, va xorde-giri :

Emruz be pâygâh e bâ-arzeš i râh yâftam, http://irantarikh.com/, ke pâre i az târix e dirine ye Irân râ gerd âvarde ast.

Kšeš e man be Mâni va Mazdak man râ be xwândan e baxš e dar peyvand bâ in bozorgân kšând.

Andiše ye xradmandâne hanuz pâre i az tan e mâ na šode ast. be in gofte, pâyân e ruye ye 551 be negarid :

"Agar ciz i az neveštehâ ye Mazdak dar dast mânde bud mišod in goftehâ (negareš e Mowlavi dar bâlâ-âmade) râ bâ aqâyed e vey moqâyese kard va did ke in soxanân eynan šabih e hamân soxanân ast, va har do az yek maneša birun âmade and".

Kârbord borhân e xradgrâyâne :

1) Ciz i va nevešte i az Mazdak, dast e kam dar dast e nevisande, na mânde ast. (Agar ciz i az neveštehâ ye Mazdak dar dast mânde bud)

2) Bâ in hame, nevisande ye grâmi "elm e qeyb" dârad, va midânad ke agar ciz i mânde bud, eynan ce ciz i mitavânest bâšad  !!

Rišehâ ye pendâr-grâi, (jodâ va istâ didan e padidehâ) basi zharftar az ân ast ke mâ gomân mibarim. Bištar e ân ce dar bâre ye Mazdak gofte šode drost miâyad (agar ce in jâ o ân jâ, be "sahrâ ye Karbalâ mizanad !). Be neveštar e mâ ham mitavânid be negarid. 


Cerâ Orupâ be dowrân e Novin (Modrnité) dast yâft, va mâ na ?

In az porsešhâ ye storg ast, dar in jâ, ân ce, be negar e nâciz e mâ, barâ ye pâsox be in porseš sarnevešt-sâz miâyad âvarde mišavad :

Dar Orupâ Honarmandân, be vizhe Honarmandân  e negâregar, tavânestand az honar e xod "nan" be xorand. Par-o-bâl greftan e Gowd/Meydân (champs) i xod-pâ barâ ye Honar va Dâneš dar Orupâ besyâr grânsang ast (Bourdieu). Dar Xâvar-Zamin (šâyad be vizhe, va bištar, dar parehâ ye Xâvar e Irân) javânehâ ye cenin Meydânhâ i padid âmadand, vali pâ na-greftan e "cašm-andâz"  (be "perspective" dar Vâzhe-nâme French-English-Pârsi epistemological Dict. be negarid) e pâydâr in javânehâ râ xoškânid.

Mâhhâ pas az neveštan e pârâgrâf e bâlâ, be in nevešte az Rahmâni bar xordam :

Hamkâri ye râhbordi barâ ye Tahaqoq e demokrâsi"

4 šart e Rahmâni râ mitavân dar yek faryâd gerd âvard : pâgiri ye yek Meydân e xod-pâ va vâraste az Estâ. Dar bâlâ, in râ na-nevešte gozârde budam ke "agar dar barhe i târixi az târix e Irân hastim, az ân ruy ast ke do-bâre, pas az 8-9 sade !, javânehâ ye Meydân e xod-pâ sar brun âvarde and. In xod ciz e digar i râ mirasânad : tâ hamin cand sâl e piš, hic Meydân e rowšan-gari, yâ rowšan-andiši na tavâneste bud xod râ az canbare ye Din brun kšad. Hattâ kasân i con Hedâyat yâ Kasravi dar dâm e in canbare greftâr âmade budand va greftâr mândand (tanhâ dar bâre ye cand bozorg-mard, be vizhe be Arâni miandišam, ne midânam ? Be har gune, cand nafar barâ ye pâ-giri yek meydân basande ne mikonand). Neveštâr e Behnud, âgâhi o rowšangari bâz-greftani nist, be xubi târixi budan e barhe ye emruzi râ miškâfad (agar ce xod az nâ-âgâhi dur nist !, ciz i târix-mandâne ast).

Cand mâh e piš "az Howza be Dânešgâh" râ neveštam. Emruz be nevešte ye "Howzeh va Dânešgâh" bar xordam ke be pâre i az âvandhâ ye pas-mândegi ye Eslâm pardâxte ast.

 

 

Dar in bâb, Nevešte ye zir niz mâ râ âgâhtar mikonad :

Xod-bonyâdi ye andishe, rowshan-gari nazd e KANT, va irâniân, ruznâme ye IRAN, 10/09/1383

(فرهنگ سياسي در انقلاب ايران - عزت ا... سحابي

Baxš i az "târix e Tamaddon" Will Durant dar bâb e rišehâ ye Din, Xorâfe, ...






ISNA, be bozorgi ye sar e Eskandar be negarid !

Bâz-tâb e dar-be-dari ye honarmandân dar nayâftan e "perspective" jâ ye bar-rasi dârad.